Logo Umboðsmanns barna
English Danish Russian Thai Polish

Frumvarp til laga um almenn hegningarlög - fyrning sakar

Nefndasvið Alþingis
Austurstræti 8-10
150 Reykjavík

Reykjavík, 31. mars 1998
Tilvísun: UB 9803/4.1.1

 Efni: Frumvarp til laga um almenn hegningarlög - fyrning sakar

Vísað er til bréfs allsherjarnefndar, dagsett 16. þessa mánaðar, þar sem óskað er eftir umsögn minni um frumvarp til laga um almenn hegningarlög, 521. mál, fyrning sakar.

Í upphafi síðasta árs ákvað ég, sem umboðsmaður barna, að taka til sérstakrar meðferðar, að eigin frumkvæði, kynferðisbrot gegn börnum og ungmennum frá lögfræðilegu sjónarmiði, það er ákvæði hegningarlaga,  sem leggja refsingu við slíkum brotum, og ákvæði réttarfarslaga um rannsókn og málsmeðferð fyrir dómi. Í skýrslu umboðsmanns barna ,,Heggur sá er hlífa skyldi” um kynferðisbrot gegn börnum og ungmennum 1997, eru m.a. borin saman ákvæði íslenskra hegningarlaga, sem ætlað er að vernda börn gegn kynferðislegri misnotkun við ákvæði danskra, norskra og sænskra hegningarlaga.

Að fenginni þessari skýrslu var niðurstaða mín sú að brýnna úrbóta væri þörf til að styrkja réttarstöðu barna, sem fórnarlamba kynferðisofbeldis, sbr. og 34. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Af því tilefni ritaði ég dómsmálaráðherra bréf, dagsett 15. september 1997, og kom á framfæri tillögum mínum til úrbóta í þessum efnum, hvað varðar refsilöggjöfina sem og réttarfarslöggjöfina. Hinn 24. sama mánaðar barst mér svarbréf frá dómsmálaráðuneytinu, þar sem segir að ráðuneytið muni taka tillögurnar til athugunar og fela refsiréttarnefnd ráðuneytisins að fjalla um þær.

Tillögur þær sem refisréttarnefnd hefur nú samið, og er að finna í 1. mgr. 2. gr. frumvarpsins, fela vissulega í sér ákveðnar úrbætur til handa börnum sem verða fórnalömb kynferðisofbeldis. Mín skoðun er hins vegar sú að réttarstaða þessara barna verði þó enn betur tryggð ef upphaf sakarfyrningarfrests í þessum málum verður talið frá þeim degi er brotaþoli nær sjálfræðisaldri, þ.e. 18 ára aldri, í stað 14 ára eins og frumvarpið gerir ráð fyrir. Tillögur mínar til dómsmálaráðherra hvað þetta atriði áhrærir gengu þó mun lengra, sbr. fyrrnefnt bréf mitt til ráðherra.

Virðingarfyllst,
Þórhildur Líndal